Жалалабат облусунун адилет башкармалыгынынКатоодон откон. Каттоо номеру 24-6-07.    Чаткал районунун Канышкыя айылдык Кенешинин кезексиз X-чакырылышынын                           XVI-сессиясынынын                                                                                                    ТОКТОМУ № 7 Канышкыя айылы                                        20.12.2007–жыл.                                   «Канышкыя жергиликтуу жамааттын Айыл                                             Мыйзамын бекитуу жонундо»                                                                             Кыргыз  Республикасынын  «Оз  алдынча  башкаруу  органдары  жанажергиликтуу   мамлекеттик  администрация  жонундогу»  Мыйзамынын   14-беренесине   ылайык  Канышкыя  айылдык  жергиликтуу  жамаатынын   АйылМыйзамынын  (Уставынын)  долбоорун талкуулап чыгып,  Канышкыя  айылдыкКенешинин депутаттарынын сунуштарын эске алып Канышкыя айылдык Кенеши                            ТОКТОМ КЫЛАТ:       1.   Канышкыя  жергилиткуу  жамаатынын  Айыл  Мыйзамы   (Уставы)бекитилсин.     2.  Айыл  Мыйзамды  (Устав)  мамлекеттик  каттоо  жагы  Жалалабатобласттык Адилет башкармалыгынан суралсын.     3.  Айыл  Мыйзамды  козомолдоо  жагы  айыл  жамааттын  мучолоруномилдеттендирилсин.     4.  Айыл  Мыйзамды керектуу нускада басмакана аркылуу  даярдалып,жергиликтуу  жамааттын мучолоруно жеткирилуусу Канышкыя айыл  Окмотуномилдеттендирилсин.      5.  Айыл  Мыйзамдын  аткарылышына  козомолдук  жургузуу  айылдыкКенештин  депутаттарына, окмотуно, Аксакалдар  Сотуна  жана  жамааттынтекшеруу комиссиясына жуктолсун.    6. Айыл Мыйзамы жарыялангандан кундон баштап кучуно кирет.  Канышкыя айылдыкКенешинин торогасы                             К.Стамбеков               КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫ, ЖАЛАЛАБАТ ОБЛУСУ,  ЧАТКАЛ РАЙОНУ       КАНЫШКЫЯ АЙЫЛДЫК КЕНЕШИНИН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ЖАМААТЫНЫН                                                            АЙЫЛ МЫЙЗАМЫ (УСТАВЫ)          Биз,  Канышкыя  айылдык  Кенешинин  аймагында  жашаган  жарандар,арабызда   бузулгус  биримдикти,  ынтымакты,  коомдук  тартипти   жанабейпилдикти   орнотуу,   айыл   жергесинде   тупмуш-тиричилик   шартынжакшыртуу,   ар   бир  уй-булонун  жана  тургундун  бакубат   жашоосункамсыздоону  коздоп,  ушул  оз алдынча башкаруу  коомдоштугунун  (айылжамаатын)   тузуу  менен  анын  коомдук  жашоосунун   ыйык   эрежелерианыкталган ушул Уставды айыл турмушунун негизги мыйзамы катары кабылалабыз.     Алдыга койгон ыйык милдеттерди турмушка ашыруу максатында биз  эноболу  жалпы адамзатка тиешелуу ыймандуулуктун талаптарын,  айылыбыздажашаган  бардык улуттардын окулдорунун каада-салттарын, асыл-наркатрынозуно  камтыган  Манас бабабыздын томондогу жети осуятын  ыйык  тутуп,аларды  бакубат  турмушубузду курууда негизги курал  жана  каражатыбызкатары колдонобуз.     1. Эл журттун ажырагыс бутундугу жана бир жакадан баш, бир женденкол чыгарган биримдиги;     2. Улуттар аралык ынтымак, достук жана кызматташтак;     3. Улуттук ар-намыс жана атуулдук ариет;     4. Арыбас мээнет, алдынкы онор менен билим аркылуу бакубат     доолот;     5. Гуманизм, айколдук, кечиримдуулук;     6. Табият менен татгуу мамиледе болуу;     7. Кыргыз мамлекетин чындоо жана аны колдонуп, аны коздун     карегиндей сактоо.                                      1. ЖАЛПЫ ЖОБОЛОР          Оз   алдынча  башкаруу  коомдоштугунун  (мындан  ары  жамаатынын)негизги  Мыйзамы  болгон  Айыл  Мыйзамы томондогулорду  аныктайт  жанакамтыйт:    1. оз алдынча башкарууга отуунун негизги максаттары;    2. оз алдынча башкаруунун некгизги принциптери;    3. жамааттын оз алдынча башкаруу органдары;    4.  жамааттын  мучолугуно  кабыл  алуунун  жана  андан  чыгаруунунтартибин;    5. жамааттын мучолорунун укуктарын жана милдеттерин;    6. жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын функцияларын;    7.    жергиликтуу   маанидеги   маселелерди   чечууго    жамааттынмучолорунун катышуу жолдору;    8.  оз  алдынча  башкаруу жамаатынын экономикалык жана  финансалыкнегиздери, коммуналдык (мындан ары ортолук) менчикке ээлик кылуу,  аныпайдалануу жана башкаруунун тартиби;    9.  жамааттын  мучолорунун журум турумунун жана коомдук  тартиптинэрежелеринин,  жалпыга  тиешелуу  ыймандуулуктун,  моралдын,  этиканынулуттук каада-салттарын асыл адеп нормаларын;    10.  оз  алдынча башкаруу органдары тарабынан жамааттын мучолоруноколдонулуучу сыйлык чараларын;    11.  Айыл  мыйзамын бузган жамааттын мучолоруно  жана  оз  алдынчабашкаруу органдарынын курамына жаза кору чаралары;    12.   Айыл   мыйзамын   кабыл  алуунун  жана   ага   тузотуулордункиргизуунун тартибин;    13.  жамааттын турмушундагы мамлекеттик мыйзамдарына  карама-каршыкелбеген башка укуктук актыларды кабыл алуунун ишке ашыруу маселелери;    14.  айыл  жамааттын  жер,  суу экологиялык  байлыктарына  айрыкчаконул буруу жана аларды пайдаланууга сарамжалдуу болуу;    15.   соода   турмуш  тиричилик  жана  башка  тейлоонун   турлорунмаданияттуу, коомдук козомолдун негизинде уюштуруу;    16.  билим беруу мыйзамына ылайык мектептерде жалпы билим беруунунмумкунчулукторун,  шарттарын жакшыртуу, материалдык финансалык  жактанколдоо корсотуу;    17. эмгек жана уй- булоо    18. Патриоттулук ждана оз олкосун суйуу        II. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУСУН УЮШТУРУУНУН НЕГИЗГИ ШАРТЫ                            ЖАНА МАКСАТТАРЫ                                       1.  Жергиликтуу оз алдынча башкарууну уюштуруунун жана жургузуунуннегизги  шарты – бул жамааттын жалпы мучолорунун жергиликтуу маанидегибардык  коомдук – пайдалуу маселелерди оз жоопкерчилигине алып, алардымыйзам чегинде оз алдынча чечууго жана башкарууга жондомдуулугу.    1.Оз  алдынча башкарууга отуу менен жамааты томондогу  максаттардыкоздойт:    -  мамлекеттин жана анын органдарынын кийлигишуусун талап кылбаганжергиликтуу маанидеги баардык маселелерди шартка жараша мыйзам чегиндеоз алдынча ашырып турууга;    -  жергиликтуу  маанидеги маселелерди коз карандасыз,  оз  алдынчажана  убагында  чечип  туру  максатында айылдык  Кенештин  аймагындагыондуруш  каражаттарын, социалдык объектилерди  жана башка  материалдыкбайлыктарды мамлекеттик менчиктен ажыратып алуунун, ошондой эле  башкамулк  ээлерин ыктыярдуу турдо берген мулк байлыктарын откоруп  алуунуннегизинде  жамааттын  ортолук  менчигине жана  финансалык-экономикалыкбазасын тузууну;    -  жамааттын  мучолорун оз алдынча башкаруу жана  тарбиялоо  ишинетартуу  менен демократияны откоруп, мыйзамдын так сакталышына  алардынан сезимин жана активдуулугун жогорулатууга шарт тузууну камсыз кылат.                III. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ПРИНЦИПТЕРИ.        Жамааттын    оз    алдынча   башкаруусу   томондогу   принциптердежургузулот:    -  жергиликтуу маселелерди чечуудо жамааттын оз алдынча,  озун-озукамсыз  кылуусу, озун-озу каржылоосу, озун-озу тарбиялоосу жана  жонгосалуусу;    -оз  алдынча  башкаруу органдарынын ишмердигин жамааттын  мучолоружана  эл  тарабынан козомолго алынат. Жыл ичинде эки ирээт эл  алдындаотчет беруу менен жоопкерчилигин жогорлатып туруш;    -   жергиликтуу   жана   мамлекеттик  кызыкчылыктагы   маселелердиайкалаштырып   чечуу  максатында  жергиликтуу  оз   алдынча   башкарууоргандарына мамлекеттик кээ бир ыйгарым укуктарын беруу;    -   жамааттын  оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  органы  болгонайылдык  кенештин депутаттарынын жамааттын мучолору тарабынан жашыруунжабык  жана  тике  шайлануусу, ал эми анын  аткаруучу-тескоочу  органыболгон   айыл  Окмотунун  жетекчилери жана  кызматкерлеринин  кызматкадайындалышы  жана  бошотулушу айылдык Кенештин  депуттарынын  копчулукдобушунун негизинде жургузулот;    -  жергиликтуу  оз алдынча башкаруунун окулдук, аткаруучу–тескоочужана   аймактын  коомдук  оз  алдынча  башкаруу  органдарынын  ыйгарымукуктары менен милдеттеринин так чектелиши;    -     жамааттын     мучолорунун    мыйзамдуу    укуктары     мененкызыкчылыктарынын корголушу;    - социалдык акыйкаттуулуктун сакталышы;    -   жергиликтуу   оз   алдынча  башкаруу   органдарынын   ишиндегимаалымдуулугу,  ачыктыгы,  коомдук  бирикмелер,  уюмдар  жана  калктынкенири катмары менен тыгыз байланышы;    -  жамааттын  мучолорунун чогулуштарда, элдик жыйымдарда,  айылдыккенеш  менен  айыл  окмотунун  жыйналыштарында  жергиликтуу  маанидегимаселелерди которуу жана пикир айтуу эркиндиги.              IV. ЖАМААТТЫН  ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫ        Жамааттын  оз алдынча башкаруусу анын томондогу органдары  аркылуужузого ашырылат.    -  жамаат  мучолору  тарабынан шайланган окулдук  органы  –айылдыкКенеш;    - айылдык кенештин аткаруучу–тескоочу органы – айыл Окмоту;    -  аймактын  коомдук оз алдынча башкаруу органдары (айылдардын  озалдынча  башкаруу  коомдук кенештери, турак жайлык, кочо  жан  айылдыккомитеттер ж.б.);    -  аксакалдар  соттору,  коомдук тартипти коргоого  кошундары  (40чоро   ыктыярдуу   кошундары),  участкалык  милициянын  кызматкерлери,карыялар кенештери;    -  жамааттын материалдык-финансалык байлыктарын пайдалануу  боюнчаэлдик козомол тобу.    Жамаат  туздон-туз  оз алдынча башкарууну томондогу  демократиялыкжолдор аркылуу жузого ашырат:    - жергиликтуу айылдык аймактык референдумдар;    - жамааттын мучолорунун курултайлары;    - айылдык жыйындар, чогулуштар ж.б.    -  айылдык  референдумдарды жана жамааттын  курултайларын  откоруужамааттын  жана  айылдык кенештин депутаттарынын учтон биринин  талабыменен гана уруксат берилет.    Жамааттын   оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  жана   аткаруучу-тескоочу  органдарын уюштуруунун негизги тартиби жана  иш  аракеттери,жергиликтуу   айылдык  референдумдарын  жана  жамааттын  курултайларыноткоруу  эрежелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары  жана  ушул  айылмыйзамы аркылуу жонго салынат.    ЭСКЕРТУУ:    Жамааттын  оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  аткаруучу-тескоочужана башка органдары Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарынын негизинде озаймагындагы  ардагерлердин, аялдардын, жаштардын,  оспурумдордун  жанабашка уюмдардын тузулушуно комок корсотот жана алар менен кызматташат.                            V. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУ.        1.Жамааттын мучолугуно кабыл алуу ыктыярдуу турдо жургузулот    Ар  бир  айыл  башчысы ошол айылдагы 16 жаштан  жогору  атуулдардыжамаатка  кабыл алуу жонундогу тизме тузот, тизмеге мучолукко  кируучуатуулдун озу кол коет    2.  16  жаш  курагына жеткен кенештин аймагында туруктуу  жашаган,арыз  менен кайрылган ушул Айыл Мыйзамынын ниети кабыл алган жана анынталаптарын  сактаган, анда корсотулгон оз укуктарын  жана  милдеттеринтурмушка  ашырган  ар  бир тургун жергиликтуу жамааттын  мучосу  болупэсептелет.    3.   Туруктуу   жашоо  учун  башка  жерден  кочуп  келген   КыргызРеспубликасынын граждандары жеке арыздарынын негизинде айыл  окмотунунчечим  менен  жамааттын мучолугуно кабыл алынат. Жамаатка  мучо  болупкируу  жонундо  граждандардын  арызы айыл  Окмоту  тарабынан  1  айлыкмоонотто каралат.    4.  Кенештин  аймагында  туруктуу жашабаган,  бирок  ошол  аймактаозуно  жеке  менчик  катары  тиешелуу  кыймылсыз  мулк  же  ондуруштуккаражаты  бар, жергиликтуу бюджетке дайыма салыктарды жана  жыйындардытолоп  турган,  ушул, Айыл Мыйзамын кабыл алган жана  анын  талаптарынаткарууга милдеттенген Кыргыз Республикасынын граждандары оз  арызыныннегизинде  айыл  Окмотунун чечими менен жергиликтуу  жамааттын  мучосуболо алат.    5.   Жамааттын  оз алдынча озгочо эмгек синирген учун  жергиликтуукенештин  чечими менен «Айылдын ардактуу атуулу» наамы  ыйгарылган  арбир   Кыргыз   Республикасынын  граждандары  жамааттын  мучосу   болупэсептелет.    6.  Жамааттын  мучосу  оз арызынын негизинде,  арызы  боюнча  чыгаалат.                      VI. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУНУН УКУКТАРЫ.        Жамааттын  ар  бир  мучосу  ушул Айыл Мыйзамына  ылайык  томондогуукуктарга ээ болот.         1.Жамааттын мучосу рассасына, улутуна, тилине, жынысына,  ататегине,   уруусуна,   дуйно-мулктук  жана  башка  абалына   карабастантомондогулорго укуктуу:    -жамааттын   оз   алдынча  башкаруу  органдарына   шайлоого   жанашайланууга;    -  жамааттын  ишин башкарууга байланыштуу маселелерди  талкуулоогожана аларды турмушка ашыруу боюнча иш аракеттерге катышууга;    -  иш  тажрыйбасына,  билимине жана жондомуно  жараша  оз  алдынчабашкаруу органдарына кызмат отоого;    - жамааттын мучолору учун бекитилген женилдиктерден пайдаланууга;    -  жамаатка  тиешелуу баардык маселелер боюнча  оз  алдынча  башкаоргандарга сунуш киргизууго жана коюлган суроолоруна жеткиликтуу  жоопалууга, алардын иши боюнча оз пикирин айтууга жана баа берууго;    -  жамааттын мучолорунун биргелешкен куч аракеттери менен тузулгонбайлыктардын,   каражаттардан  ошондой  эле   жаматташтыктын   ортолукменчигиндеги уюм, мекеме, ишканалардын кызматтарынан пайдаланууга;    -   жергиликтуу  референдумдарга,  айыл  курултайларына,   айылдыкжыйындарга,  айылдык  кенеш  менен айыл Окмоттун  ачык  жыйналыштарынакатышууга, оз оюн эркин айтып, талкууланып жаткан маселе боюнча озунунсунуштарын киргизууго;    -  айыл  мыйзамында  чагылдырылган  укуктар  оз  алдынча  башкарууоргандарынын кызматкерлери тарабынан бузулса, аларды коргоо максатындаАксакалдар сотуна же башка тиешелуу органдарга кайрылууга    -  Айыл  Мыйзамынын  эрежелерин жамааттын  башка  мучолору  бузганучурда   оз   алдынча   башкаруу  органдарына  же  аксакалдар   сотунакайрылууга;    -  Аксакалдар  соту  ушул  Айыл Мыйзамында  корсотулгон  чектерденчыккан чечимдерди кабыл алган учурда, мамлекеттик укук коргоо жана соторгандарына кайрылууга;    -  мыйзам чегинде ондуруштук, тейлоочулук (сервистик), соода  жанакалкка башка кызмат корсотуу багытындагы ишканаларды уюштурууга;    -  адал  мээнет,  ак  эмгеги менен оз байлыгын артууга  жана  анынжалпы  жамааттын, ошондой эле оз алдынча башкаруу органдары  тарабынанишенимдуу корголушуна;    -жамааттын мучолоруно оз ыктыяры менен чыгууга;    -   Кыргыз  Республикасынын  Мыйзамдарында  жана  айыл  мыйзамындакаралган башка укуктардан пайдаланууга.    2.  Аталган  укуктардан  жана  ушул  Айыл  Мыйзамында  корсотулгонартыкчылыктардан   жана   женилдиктерден  жамааттын    мучолору   ганапайдалана алышат.                                                    VII. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУНУН МИЛДЕТТЕРИ        1.Жамааттын мучолору томондогулорго милдеттуу:    – Айыл Мыйзамынын эрежелерин бекем сактоого;    -   жамааттын  оз  алдынча  башкаруусу  тарабынан  мыйзам  чегиндебелгиленген  салыктардын жана жыйындардын баардык турлорун кечиктирбейоз убагында толоого;    -   жамааттын   турмуш-тиричилик  шартын  жакшыртууга  байланышканбардык  коомдук пайдалуу жумуштарга (социалдык багыттагы объектилерди,жолдорду,   копуролорду  ондоого,  арыктарды,   кочолорду   санитардыктазалоого,    корктондурууго,   жашылдандырууга    ж.б.    максаттардауюштурулган ашарларга) катышууга, аларды ишке ашыруу боюнча бекитилгеншарттарды жана чектерди (нормаларды) милдеттуу турдо аткарууга;    -  жамааттын ортолук менчигин тузууго жана онуктурууго оз  салымынкошууга, аларды сарамжалдуу пайдаланууга жана сактоого;    -  айдоо аянттарын малдан коргоо максатында, ар бир айылда бада жекезуу  уюштурулуп  жайлоого  кочуу, кайра  кочуп  келуу  мооноту  айылокмотунун   жылдын   шартына   карата  атайын   буйругунун   негизиндежургузууго;    -  озгочо  суу  тартыш  болгон айылда  (Сарысогот,  Коргон)  суунуболуштуруу айыл башчысынын озгочо милдети деп эсептелсин жана  эгилгеносумдуктордун  туруно  жараша атайын кызмет  дептери  ачылып  калыстыкменен болунуп берулуусуно шарт тузулсун;    -  айылдагы  ар  бир  атуул кыргыз элинин  кайрымдуулук  салттарынулап,  бейбечараларга, жардамга муктаждарга жардам корсотуу максатындаайыл  окмотунун  алдында  фонд ачылсын жана  тушкон  каражат  комиссияаркылуу болунуп турулсун;    -   уруксаты   жок  анчылык  кылуу,  балык  салууга,  жаратылыштынжаныбарларын, осумдуктордун булдургонуно учурашына жол берилбесин;    -  айыл  Окмотунун аймагындагы токойлордун сакталышына  жана  анныкобойтуп остуруу ар бир атуулдун милдети;    -  урксаты  жок алкоголдук ичимдиктерди сатуу одоно кылмыш  катарыбелгиленсин;    -  Орозо,  Курбан  айт,  Нооруз  майрамдарын  ичимдиксиз  белгилоомусулман дининдеги ар бир адамдын ыйык милдети деп эсептелсин;    -  жамааттын  мучолору  оздоруно тиешелуу жерлери  боюнча  кварталсайын отчет берип туруу жагы милдеттендирилсин;    -    альтернадивдуу   службадагы   балдарды   чогултуп,    каросузкалгандарды  инвалиддердин турак жайларын ашар катары  ремоннтоп  жанакуруп   беруу,   каналдарды  каздырууну  уюштуруу,  маданий   жайлардыремонттоо;    -  оз  уйун,  короо сарайын таза кармоого жана оз  убагында  ондоптурууга,  корктондурууго жана жашылдандырууга, оз  чарбагынан  жогоркутушумду камсыз кылууга;    -  мыйзамдуулуктун  бузулушун  бардык корунушторуно,  коомчулуктунматериалдык  байлыктарына жана адептуулукко конул коштук менен  мамилекылгандарга келишпоочулук менен мамиле жасоого;    -   курчап   турган  табиятка  (айлана  чойрого)  камкордук   жанасарамжаллуулук   менен    мамиле   кылууга,   токой,   дарак,    башкаосумдукторго,  жан-жаныбарларга кыянаттык кылгандар  менен  курошууго,тарыхий, маданий, табигый эстеликтерди сактоого;    жамааттын  жер  байлыктарын  зыянга  учуратып,  орттоп  бадалдардыкыйып,  сууну  туура  эмес пайдаланып жерди айдатып  жиберсе,  уруксатболуп багып жерглерге турак-жай салса, айдоо жерге бак-дарак отургузсаАксакалдар  соту  аркылуу  эскертуу берилет жана  уставдын  талаптарынбузса Мыйзам чегинде каралат;    -  ар  бир  участкада калкты тейлоо учун чакан  ишкана  базарлардыачуу,  тейлоо  уйундо чач-тарач, бут кийим ондоо, тери иштетуу,  кийимтигуу, устакана, тегирмен иштетууну уюштуруу;    -  турак  жай имараттарын куру эрежелерин так сактоого, турак  жайуйлорду    ага   жакын   аймактагы   имараттарды   пайдаланууга    орткоопсуздугунун,   санитардык   жана  ветеринардык   эрежелердин   турасакталышына комоктошууго;    -   жамааттын  мучолорунун  биргелешкен  пайдалануусундагы  жерди,сууну  жана башка жаратылыш байлыктарын, ортолук менчиктеги  мулкторунсарамжалдуу пайдаланууга        2. Озгочо милдеттер жана парздар.     -  балага кам коруу, анны тура тарбиялоо – негизги билим  беруучумектепке милдеттуу турдо окутуу ар бир ата-эненин милдетти;     -  Ата-энелерине камкордук коруу - эмгекке жарамдуу жашы жетилгенар бир баланын милдети;     -  жамааттын  ар бир мучосуно гумандуулук жана боорукердик  мененмамиле   жасоо,  жетимдерди  жана  ата-энесинин  багуусунан   ажыраганбалдарды,  ошондой эле багар-корору жок кары-картандарды,  майыптарды,эмгекке  жараксыздыктарды камкордукка алуу жана багуу жалпы  жамааттыныйык парзы;     - улууга урмат, кичууго ызат, аялдарга сый корсотуу, аракечтикке,уурулукка,   бангиликке,  сойкулукка,  бузукучулукка,   бекерпоздукка,жалкоолукка   барбоо  жамааттын  башка  мучолорунун   укуктарын   жанаэркиндигин ызатто, коомдук тартипти сактоого катышу, жамааттын ар  бирмучосунун милдети;     -  оз  уй-булоосундо  ынтымактуу, бейпил  турмушту  камсыз  кылуукошуна колондор менен тынчтыкта жашоо, уй булоо мучолорунун айрык  жашмуундарды    ата-мекенин,    оз   жерин   суйууго,    патриоттуулукка,интернационализмге,  достукка тарбиялоо ар  бир  уй  булоо  башчысынынмилдети;     -  ар  бир улуттун намысын жана каада-салттарын урматтоо, улуттараралык   ынтымакты,  тынчтык  биримдикти  чындоо  –  айылдык  Кенештинаймагында жашаган ар бир улуттун окулунун милдети.    ЭСКЕРТУУ:     Той  тамаша  жана  шаан-шокот откоруунун,  маркумдарды  узатуунункоомдук  тартиби,  айыл  окмот  (же айыл башчылары)  менен  макулдашууаркылуу аныкталсын.         VIII.. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫНЫН ФУНКЦИЯЛАРЫ      Жамааттын оз алдынча башкаруу органдары аткарууга тиешелуу болгонжергиликтуу маанидеги негизги маселелер томондогулор:    - жергиликтуу менчикти  тузуу жана башкаруу;    - аймакты социалдык экономикалык жактан ар тараптан онуктуруу;    - жамаатты жер байлыктарын сарамжалдуу пайдалануу;    - турак жай, коммуналдык, чарбалык жана корктондуруу иштери;    - соода, турмуш-тиричилик жактан тейлоону уюштуруу;    - жергиликтуу калктын саламаттыгын сактоого комок корсотуу;      -   мектепке  чейинки,  мектепте  жана  кесиптик  билим  беруунуонуктуруу;     -  калктын  озгочо асыл жана нарктуу тарыхий жана маданий,  рухийсалттарын   жана  элдик  оздук-корком  чыгармачылыгын,   эстеликтерди,музейлерди, китепканаларды сактоо жана онуктуруу;     - жамааттын мучолорунун мээнеткеч, уномчул жана жаратман багытынатарбиялоо;    - жамааттын мучолорунун укуктук ан сезимдерин которууго;    - орто жана кичи бизнес иштерин онуктурууго;     - дене тарбияны, спорту жана туризмди онуктуруу, коомдук тартиптисактоо     -  калкка  даректуу  социалдык колдоону жана жардамга  муктаж  уйбулоолорду, атуулдарды социалдык жактан коргоону уюштуруу;     -  КР  мыйзамдарына жана ушул Айыл Мыйзамына каршы келбеген башкамаселелерди чечуу.   IX. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУСУНУН ЭКОНОМИКАЛЫК ЖАНА ФИНАНСАЛЫК                               НЕГИЗДЕРИ     1.   Жамааттын   оз   алдынча  башкаруусунун   экономикалык   жанафинансалык негиздерин, ортолук менчик каражаттарын томондогулор тузот:     -  жамааттын карамагына мамлекет, мекеме, уюм, ишкана ошондой элеменчигине, туруно карабастан коомдук уюмдар, кыймылдар;      -   демоорчулор,  жеке  адамдар  тарабынан  ыктыярдуу  откорулупберилген  кыймылдуу жана кыймылсыз дунуйо, мулктор, социалдык маданий,турмуш тиричилик жана чарбалык маанидеги объектилер;     -  жамаатка  откорулуп  берилген жерлер:  жайыттар,  ошондой  элежергиликтуу  маанидеги балчылык, токой, суу, жол, чарба объектилерининчарбалык ишмердуулугунон тушкон кирешелер;     -  жергиликтуу  бюджетке тушкон салыктар,  жыйымдар  жана  башка.каражаттар;    - кредит ресурстары, дотациялар, сувенциялар, инвестициялар;    - жаратылыш байлыктарынын пайдалагандардан алынуучу акылар;     -  ар  турдуу  кызмат корсотуудон тушкон акылар,  сатылган  азык-тулуктордон тушкон акылар;     -  оз  каалосу  менен  берген ыктыярдуу  толомдор,  кошумчалардынэсебинен тузулгон бюджеттен тышкары фондтор;      -   тышкы   экономикалык  ищмердуулуктон,   гранттардан   тушкончегеруучулордун эсебинен жыйналган финансылык ресурстар.       2.    Жамааттын   финансалык-экономикалык   негиздерин   тузгонбайлыктарын  айыл  Окмоту тарабынан пайдалануу жана  сарптоо  тартиби,айылдык кенеш тарабынан аныкталат.     3.  Жамааттын  материалдык-финансалык  байлыктарынын  сарамжалдуужана  туура  пайдаланышына коомдук козомолдоо айылдык кенеш  тарабынантузулуучу 5-9 адамдан турган элдик козомол тобу тарабынан жургузулот.     Элдик   козомол тобуна талапкерлер айылдык жыйындар жана  коомдукуюмдар тарабынан сунуш кылынат. Бул топтун текшеруулордун жыйынтыктарыайылдык  кенештин,  аксакалдар сотунун  же  озгочо  ушуларда  тиешелуумамлекеттик органдардын кароосуна берилет.               X. ЖАМААТТАРДЫН  МУЧОЛОРУНУН ЖУРУМ ТУРУМДАРЫ ЖАНА                    КООМДУК БЕКЕМ НРАВА ЖАНА МОРАЛЬ                                       Ушул  кундо  элибиздин,  патриоттук ан  сезимин,  луттук  озун-озуандап  тушунуусун, тарыхый эсти активдуу турдо ойготуу эн зарыл, атеп-ахлактык  асыл  нарктары, маданий кенчтери менен сыймыктануу  сезимин,улуттук  ар  намыс  сезимин  тарбиялоону кучотуу  учурдун  кечиктиргисталабы, муктаждыгы.    Эгерде  кал  озунун  ички  руханий ресурстарын  активдуу  кыймылгакелтире  алса,  озунун  улуттук салттарын жана нарктарын  ан  сезимдуутурдо тутанса, улуттук маданияттын намысы бекем орнотулган болсо, андаар   кандай   инновациялар  жана  модернизациялоолор   акча   коркунучтуудурбайт.    Биздин   кыргыз  менталитетинде кемчиликтер  болсо  да,  элибиздинадеп жагынан негизинде кен пейил, меймандос,  адамгерчиликтуу келишет.Кишинин конулун эсепке алып турушат, анан калса, кыргыздын салтына биртуугандар  тугул,  жамандык,  жакшылыкта  кошуна,  колондор   оз   аражардамашып, каралашкандыгы бул да коомубуз учун бекемдик болот го  депэсептеймин.    Биздин   элибиздин   бир  колунда  –  дуйнолук   илим,   билимдин,техниканы, экономиканын, програсстин символу болгон компьютер.    Экинчи  колунда  –  байыртан уланып келе жаткан ата-баба  салтынынкыргыздын  ордолуу,  уюткулуу, рухунун, дилинин жана  тилинин  символуболгон  «Манас»  атабыздын жети осуяты болгондо гана биздин  элибиздинкелечеги кен болот.    Белалды  айылдык кенешинин жергиликтуу жамаатынын айылдык уставынатомондогулорду киргизсек:    -  Жалпы  элибиз  жана жаштарыбыз озунун улуттук салттарынын  жананарктарынын  ан  сезимдуу  турдо  тутууну  ар  бир  атуулдун   милдетиэсептелсин    -  Жаштардын  адеп-ахлактуулук ыраазысына, ымандуулукка  тарбиялоомаксатында жаштар комитетин уюштуруу иштерин жургузсун    Республиканын  онуктуруунун  10  жылдык  программасы  «Билим  беруДоктринасы»,  «ХХ1-кылымдын  кадрлары»,  «Дени  сак  улут»,   «Аялзат»программалары ишке ашып алгылыктуу иштер жургузулсо, жашоо  турмушубузонолоруна ишенебиз жана сиздерди ишендире алам.      XI. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫ ТАРАБЫНАН КОЛДОНУЛУУЧУ                            СЫЙЛЫК ЧАРАЛАРЫ     1.  Айыл  мыйзамынын талаптарын улгулуу аткарган, коомдук пайдалууэмгекке  катышкан,  дэмоорчулукко комоктошкон, жамаатка  ото  пайдалуукызмат  кылган, озунун жана бутундой уй булоосунун журум туруму боюнчаэн  жогорку  улгу корсоткон жамааттын мучолоруно, оз алдынча  башкарууоргандарынын  кызматкерлерине  жана  башка  атуулдарга  моралдык  жанаматериалдык жактан сыйлык катары томондогулор колдонулат:    - женилдиктерди беру жана акысыз жардам корсотуу;    -  алкыш  жарыялоо, баалуу белек, башка материалдык  жана  акчалайсыйлыктар менен сыйлоо;    - мактоо баракчасын тапшыруу;    - «Ыймандуу уй-булоо», «Улгулуу уй» деген наамдарды ыйгаруу;    - жамааттын ардак китебине жазуу;    - «Айылдын ардактуу атуулу» деген наам ыйгаруу;    -  Кыргыз  Республикасынын  мамлекеттик  сыйлыктарына  жана  ардакнаамдарына корсотуу.    2.   Жамааттын   мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  томонку   тартиптежургузулот:    а)   жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  демилгеси  айылдын,кочонун  жашоочуларынын жалпы жыйымдарында, аксакалдар сотуна  коомдукуюмдарга айыл башчыларына, айыл окмотунун мучолоруно, айылдык кенештиндепутаттарына таандык    б)  алкыш  жарыялоо, баалуу белек, башка материалдык жана  акчалайсыйлык  менен  сыйлоо,  мактоо  баракчаларын  тапшыруу,  «Ыймандуу  уйбулоо»,  «Улгулуу  уй», «Улгулуу кочо» - деген наам  ыйгаруу  тууралуучечим айыл окмоту тарабынан кабыл алынат    в)  жамааттын  Ардак Тактасына жана Ардак Китебине жазуу  «Айылдынардактуу   атуулу»  деген  ардак  наам  ыйгаруу  ошондой  эле   КыргызРеспубликасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына  жана   ардак   наамдарынакорсотуу  жонундогу  чечимдер айыл окмотунун  сунушу  боюнчса  айылдыккенеш тарабынан кабыл алынат.        XII. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУНО ЖАНА ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫНЫН                   КУРАМЫНА КОРУЛУУЧУ ЖАЗА ЧАРАЛАРЫ                                       1.  Айыл  Мыйзамынын  эрежелерин сактабаган  жамааттын  мучолорунотомондогу жаза чаралары колдонулат.     Жамааттын  мучосун  озунун  арызынын негизинде  же  болбосо  АйылМыйзмаынын  эрежелерин сктабагандыгы учун аксакалдар сотунун  чечимниннегизинде  айылдык  Кенешинин жыйынында каралып жамааттын  мучолугунончыгарылат.  Жамааттын мучосунон чыгарылган атуул жамааттын  мучолоруноыйгарылган   укуктардан,  камкордуктардан  ажыратылат.   Эгерде   ошолжамааттын  мучосу  коомдук  тартипти бузуп,  ар  дайым  ичкилик  ичип,жамааттын  мучолорунун укуктарына шек келтирсе тура эмес журум  турумуменен тынчтык бербесе, коомдук жаза чаралар таасир бербесе анда мыйзамчегинде башка турак жай бербей чыгарып жиберуу жагын чечип берууну соторгандарына айыл окмоту сунуш киргизууго укуктуу.    - ооз эки же жазуу жузундо эскертуу;      -жашаган   жерлеринде  откорулгон  чогулуштарда   жана   айылдыкжыйындарда мыйзам чегинде таасир корсотуу;      -   оз   алдынча  башкаруу  органдарынын  тарабынан  белгиленгенженилдиктерден жана берилген ардак наамдардан ажыратуу;    - жамааттын мучолугон чыгарып салуу;     -  дыйкан  чарбаларынан тиешелуу болгон ичики суугат тутукторунунаркытары  чабылбаса,  сууну ысырапкорчулук менен пайдаланса  жана  суулотокторун    бузуп   булундурсо   мыйзам   чегинде    жаза    коруугоадминистративдик комиссияга сунуш берилет;      2.   Жогорудагы  корсотулгон  жоопкерчилик  чаралары   жамааттынмучолорунун,  айыл  башчыларынын,  оз  алдынча  башкаруу  органдарынынкызматкерлеринин сунуштары боюнча айылдык Кенеш окмоту, айыл Окмотунунбашчысы, Аксакалдар Соту тарабынан колдонулат.      3.Айыл   мыйзамынын  эрежелерин  одоно  турдо  бузган,   же   озмилдеттерин  аткара албаган жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынынкурамдарына томондогудой жоопкерчилик чаралар колдонулат.    а)  айыл Окмотунун башчысы тарабынан мучолоруно, айыл башчыларына,жооптуу кызматкерлерине:    - жазуу жузундо эскертуу;    - томонку кызматка которуу;    - кызматтан алып салуу;    - айыл окмотунун мучолугуно чыгарып салу.    б) айылдык Кенештин депутаттарынын учтон экисинин чечими менен:    - айыл башчысына эскертуу беруу;    -  айыл окмотунун башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына же анынсоставына ишеним корсотпоо    - аксакалдар сотунун жалпы курамына ишеним корсотпоо     -  элдик козомол тобунун жалпы курамына же анын мучолоруно ишенимкорсотпоо      в)   айылдык  кенештин  курамына  же  жеке  депутаттарга  ишенимкорсотпоо.     4.  Айыл  башчысына, айыл окмотунун жана айылдык  кенештин  жалпыкурамына  ишеним корсотпоо жонундо чечимдер райондук кенештин торагасыжана райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы тарабынан жериндебиргелешим  текшерилип,  тууралыгы  аныкталгандан  кийин  гана  КыргызРеспубликасынын мыйзамдарына ылайык толугу менен чечилет.                        XIII. ЖАМААТТЫН ОЗГОЧО УКУКТАРЫ     1.   Жамаатташтыкка   ото   маанилуу   болгон   айрым   социалдык-экономикалык,  чарбалык жана маданий маселелерди оз  алдынча  башкаруужамааттары   менен  биргелешип  чечуу  максатында,  мыйзам   ченеминдебелгиленген  тартипте  ар  кандай  денгелде  тузулгон  жергиликтуу  озалдынча  башкаруу боюнча бирикмелерге жана ассоциацияларга мучо  болупкирууго укуктуу.     2.  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарында  белгиленген  тартиптежамааттык  чет  олколук жана эл аралык оз алдынча башкаруу  жамааттарыменен алака тузууго акылуу.       3.    Жамааттын    жана   анын   органдарынын    ишмердигиндегимаалымдуулукту,  ачыктыкты  камсыз  кылуу  максатында  жамаат   озунунжергиликтуу   бюджетинин  эсебинен  массалык  маалымдулук  каражаттары(газет,  баракчалар,  жергиликтуу радио туйундор  ж.б.)  тузууго  жанапайдаланууга укуктуу.         XIV. АЙЫЛ МЫЙЗАМЫН (УСТАВДЫ) КАБЫЛ АЛУУ ЖАНА ОЗГОРТУУ ТАРТИБИ                                       1.   Жамааттын  Айыл  Мыйзамынын  (Уставынын)  долбоорун   айылдыкКенештин чечими менен тузулгон атайын комиссия иштеп чыгат.     Комиссия тарабынан даярдалган Айыл Мыйзамынын долбоору курултайдакаралып, жамааттын мучолорунун талкуусуна коюлут.     Талкууда  тушкон сунуштардын негизинде комиссия  Айыл  Мыйзамынындолбооруна тиешелуу кошумчаларды киргизип, айылдык Кенештин  кароосунакоет жана айылдык Кенештин чечими менен бекитилет.    2.Айылдык   курултайда  кабыл  алынган  Айылдык   Мыйзам   (Устав)кайрадан  юридикалык  экспертизадан откондон кийин  юстиция  органындакатталат.  Ал  айыл  Окмоту  тарабынан  жаматтын  мучолоруно  жетиштуунускада  жарыяланат (жаматтыктын гезити, атайын чыгарылган  китепчелераркылуу).    3.  Айыл  Мыйзамы жарыяланган кундон баштап кучуно кирет  жана  алайылдык кенештин аймагындагы жамааттын бардык мучолору жана оз алдынчабашкаруу органдары тарабынан кыйшаюсуз аткарылууга жатат.    4.  Жамааттын  Айыл  Мыйзамынын аткарылышына козомолдукту  айылдыккенештин депутаттары, айыл окмоту, аксакалдар соттору жана жергиликтуужамааттын мучолорунун оздору жузого ашырышат.     5.  Айыл  Мыйзамына  (Уставка) тузотуулорду,  алымча-кошумчалардыкиргизуу ушул Айыл Мыйзамында кабыл алынган тартипте жургузулот.     6.  Айыл Мыйзамынын (Уставы) озгортуу жана толуктоолорду киргизуудепутаттардын  жана  жаматтын мучолорунун учтон биринин  сунушу  мененкаралат.                                                             XV. ЖЫЙЫНТЫК ТИЛЕК                                       Урматтуу  жаматтын мучолору!    -  «Ырыс алды ынтымак» - деп ушул озубуз кабыл алган айыл мыйзамынбир  добуштан  колдоп  жаша кыйшаюсуз аткаралы.  «Сабырдык  тубу  сарыалтын» - деп чекилик иштерге барбай, нысап кылып, ыйманыбызды калыбынакелтирууго талбай аракеттенели, жалкоолукту жана бироого жук  арткандыташтап,  мамлекет берген укуктан толук пайдаланып, оз тагдырыбызды  озколубузга   алалы  деп  озубузго  тиешелуу  иштерди  жана  милдеттердибилгичтик жана жоопкерчилик менен ишке ашыралы!    Ошондо  гана  боксобуз  толуп, ачкабыз тоюп,  кембагалыбыз  байып,онорлуубуз осуп, мээнэткечибиз доолотко жетип, элибизден ыйман кетпей,жергебиз  гулдогон  жайга айланып, калайык калкыбыз  бакыбат  турмушкажетишет.    Жараткан  бизге  ушул  алдыга койгон ыйык милдетибизди  аткаргангакуч-кубат берсин!